De Ont(k)leedKamer I: een eerste impressie

Op zondag 10 april vond onze eerste Ont(k)leedKamer plaats in hartje Utrecht. Na intensieve voorbereidingen, zeker in de laatste week en dagen vooraf, openden we de deur om 14.00 uur en stroomde onze ‘zaal’ vol en hadden we een volle bak bij aanvang!
Vol verwachting maakte het publiek al gezellig kennis met de intieme sfeer van de middag en met elkaar, want de stoelen moesten flink worden bijeen geschoven om iedereen te voorzien van een goed plekje met uitzicht op ons ‘podium’.
Zoals vaak bij een nieuw begin, begonnen ook wij ietwat chaotisch, maar na het eerste deel van de middag met poëzie voordracht en een lezing, konden we allemaal even bijkomen en de benen strekken na de opening van de expositie. Met een glaasje van het een of ander in de hand verspreidden de meute zich over de drie ruimtes, twee met foto’s en eentje met een digitale fotovoorstelling. Er werd aandachtig gekeken, gesproken, en ook al gediscussieerd..

In het tweede deel kwamen we echt goed op gang, na opnieuw enkele gedichten, gingen Linda en ik met elkaar en met het publiek het gesprek aan over het hoe en waarom van dit project. Vragen zoals Waarom moet de man ontkleed? en Ontleden Linda en Eef op dezelfde wijze? kwamen uitvoerig aan bod. Er ontstond een levendige discussie in en met het publiek over de vraag wie er nu eigenlijk zit te wachten op mannelijk naakt fotografie en poëzie. De komende tijd zullen we hier op onze blog verder gaan met het aankaarten van deze en meer vragen. We hebben ons publiek om nog meer feedback gevraagd, en dat levert interessante input op. Dingen die ons doen nadenken over onze eigen beweegredenen, onze verlangens, onze denkbeelden, onze motivatie etc.
De gemoederen raakten verder verhit toen wij ons “Titel-experiment” lieten zien en horen. Kort gezegd; ik heb bij een aantal foto’s van Linda (deels door haar gekozen, deels door mijzelf), titels bedacht op basis van mijn interpretatie. Deze lieten we zien en horen en Linda kon er op reageren.  Voor ons beiden spannend, want Linda kiest er heel bewust voor om juist geen titels aan haar werk te geven, terwijl ik natuurlijk altijd van de woorden en benamingen ben (zie ook mijn vorige blog Zonder Titel ). Het demonstreerde hoe verschillend wij zijn als makers, de een met beelden en de ander met woorden. En hoe spannend dat kan zijn, dat cross-over echt niet evident is, dat het raakt aan allerlei gedachten en gevoelens over kunst, over doeleinden etc. Deze discussie ging nog lang door tijdens de borrel na afloop, en levert voor ons weer interessante nieuwe ideeën op. We hebben al veel zin in nieuwe experimenten die we het komend halfjaar aangaan met elkaar!

Het was wat ons betreft een zeer geslaagde eerste Ont(k)leedKamer! In het najaar volgt een tweede editie met weer nieuw work-in-progress. Daarnaast hebben we nog allerlei andere ideeën voor Ont(k)leed als geheel en de realisatie van ons boek, maar daarover hoor je vanzelf meer hier op de website.

Wil je niets missen? Like ons dan op Facebook en/of volg ons op Twitter.

Eef

Blote mannen zijn niet interessant? (2)

Linda schreef enkele weken geleden over de ophef rondom de reclamecampagne van Suitsupply en een uitzending van WNL Opniemakers. Een vrouwelijke kijker reageerde tijdens die uitzending met de uitspraak: ‘Blote mannen zijn ook niet zo spannend, dus logisch dat je dat minder ziet’.
In haar blog reageerde Linda op deze uitspraak en was het hier duidelijk niet mee eens. Zij pleit voor meer mannelijk naakt in de fotografie, vooral ook door vrouwelijke fotografen die (meer) een eigen visie op het blote mannenlijf zouden moeten etaleren.

Het moge duidelijk zijn, dat ik het van harte eens ben met het standpunt van Linda. Hoezo zijn blote mannen niet interessant?! Overduidelijk heeft de vrouw die deze uitspraak deed, de foto’s van Ont(k)leed nog niet gezien…

Misschien vertaalde zij het beeld van een blote man in haar hoofd direct naar de platte pornografische manier waarop vrouwen veelal worden uitgebeeld. Wellicht moest zij denken aan de verlegen, schuine blik die zij ooit zelf in een Playgirl had geworpen. Misschien schrok zij van haar eigen gedachten aan nat geoliede mannen met gladgeschoren wasbordjes die zij zich herinnerde uit dat magazine. Of had deze vrouw simpelweg geen idee van de mogelijkheid van smaakvolle, artistieke foto’s van een bloot mannenlijf gezien door het cameraoog van een fotografe?
Een fotografe met een visie die dat lijf beziet als een wereld van licht en schaduw, van lijnen en curven, van kracht en kwetsbaarheid ineen, van lust en tederheid, als een object dat zich onderwerpt aan haar camera en waar zij vrij mee kan verbeelden en spelen?

Een wijze waarop nog niet veel blote vrouwen in beeld zijn gebracht. Beelden die niet alleen lust of schoonheid prikkelen. Beelden die doen kijken voorbij dat mannenlijf, ook al zie je op sommigen in de eerste blik een bil of piemel. Beelden die doen kijken en stilstaan. Kijken en nadenken. Verwonderen, en je soms doen afvragen of je wordt bedonderd met wat je ziet. Zelfs op het verkeerde been gezet.

Dat soort beelden van blote mannen zijn er amper. Gelukkig maakt Linda Bais ze voor Ont(k)leed. Gelukkig mag ik daar uren naar kijken, me er helemaal in verliezen. En er dan ook nog over schrijven. Soms is het leven heel mooi. Met blote mannen en al.

Eef

Zonder titel

Ik dacht laatst na over titels van kunstwerken en mijn verwondering, soms zelfs frustratie over het feit dat kunst – en zeker fotografie – vaak geen titel heeft. Geen naam.
Ik bekijk met aandacht een werk, loop naar het informatiebordje en lees ‘Zonder titel’. Vaak ben ik dan hevig teleurgesteld.
Natuurlijk begrijp ik dat de kunstenaar graag zijn publiek met openheid wil laten kijken. Hij of zij wil wellicht de kijker niet beïnvloeden, niet vertroebelen met een eigen interpretatie. Maar dat wil ik  – als kijker – juist zo graag weten. Ik ben vreselijk nieuwsgierig naar wat er omgaat in de maker; het hoe en waarom. Gedachten. Ideeën. Bedoelingen. Verwachtingen. Hoop. Wensen. Een boodschap. Een reden, wat dan ook.
Voor mij voegt het waarde aan het kunstwerk toe. Een titel kan me aan het denken zetten, omdat ik bijvoorbeeld een hele andere interpretatie heb. Of omdat ik er geen barst snap van de titel. Heerlijk! Magnifiek als ik als kijker juist op het verkeerde been word gezet. Of op mijn plaats.

Ik wil geraakt worden door kunst, op welke manier dan ook. En bij mij komen woorden nu eenmaal sterk naar binnen, helemaal als ze iets toevoegen aan een beeld. Misschien is het een tekortkoming en zeer eenkennig van mij als schrijver, maar het knaagt aan me als kunst geen naam heeft. Het voelt onaf.

Waarschijnlijk denken veel kunstenaars hier anders over. Het maakproces is ongetwijfeld complex en lang, en voor een beelddenker vermoedelijk moeilijk in woorden te vatten. Dat die kunstenaar dat wellicht niet eens wil, omdat een titel misschien te beperkend is. Te weinig omvattend.

Een interessant verschil van kijk-op-kunst, vind ik. Zeker in het licht van Ont(k)leed, want daarin komen beelden juist samen met woorden. Ik kan vrij associëren en schrijven bij de titelloze foto’s van Linda. Teksten die misschien compleet verschillen van haar gedachten en ideeën. Dat is best spannend voor haar, en ook voor mij. Teleurstelling ligt op de loer, maar gelukkig bracht het tot nu toe vooral meerwaarde voor ons beiden.

En nu voegen we daar een nieuw experiment aan toe! Ik maak titels bij een aantal foto’s die Linda daarvoor heeft uitgekozen. Wie weet wat ons dat zal brengen. In elk geval volop gespreksstof bij een goed glas wijn denk ik…en niet te vergeten een levendig podiumgesprek op onze eerste Ont(k)leedKamer op zondag 10 april als we dit experiment met ons publiek zullen delen!

Eef

De man loslaten

Net als jij Linda, heb ik werkelijk geen idee wat vrouwen willen zien als het gaat om de naakte man. En net als jij – als ik het goed begrijp – kan me dat ook niets schelen in mijn proces van maken. Je zegt dat je fotografeert zonder verhaal, en dat er dan vanzelf tijdens je werk een verhaal ontstaat. Een verhaal dat de kijker zelf kan ontdekken als hij je foto’s bewondert. Of niet. Maar dat dat niet uitmaakt, omdat het hoe dan ook in je foto zit.
Ik kan me daar compleet in vinden. Jouw persoon, jouw proces, jouw input – bewust of onbewust – zit in het uiteindelijke beeld. De signatuur van de maker, zoals ze zeggen.

Het spannende aan Ont(k)leed vind ik dat jij jouw baby’s – en dan bedoel ik niet die de blote babes op de foto, maar de foto’s zelf natuurlijk – in mijn handen geeft. En dat er dan ineens hele andere verhalen geboren worden. In mijn hoofd, in mijn fantasie. Verhalen en associaties die jij niet ziet of voelt, en die misschien helemaal niet aansluiten bij wat er uit jouw creatie proces is ontsprongen. Een tekst die jou wellicht vreemd aandoet. Of tegenstrijdig is met jouw gevoel.

Net als met echte kinderen betekent dat een gedwongen proces van loslaten. Je geeft alles van jezelf aan dat beeld en dan gaat een ander ermee aan de haal. Ik begrijp dat dat niet altijd gemakkelijk is. Datzelfde geldt namelijk voor mijn woorden. Ook ik stop alles van mijzelf in mijn teksten, de ene keer heel gericht met het beeld op de foto als begin- en eindpunt, een andere keer is de foto slechts een aanleiding tot een stroom kolkende woorden zonder richting. Tenminste, zo lijkt het voor mij op het moment dat ik mijn eerste woord of zin formuleer, want uiteindelijk blijken ze altijd een afgerond geheel te vormen. Ik wist dat alleen zelf nog niet. Soms laat ik dus mijn woorden zelf het verhaal vertellen, zonder mijn bemoeienis.
Dat klinkt misschien raar, een verhalenverteller die haar eigen verhalen niet kent, maar voor mij is dat de essentie van creëren: jezelf erin smijten met alles wat je bent en je laten meeslepen door wat je maakt. Of dat nu beelden of woorden zijn. Het komt op hetzelfde neer.
En ook ik moet leren loslaten, want een lezer gaat net zo goed aan de haal met mijn verhaal, mijn woorden. Hij of zij plukt eruit wat raakt, positief of negatief, en wordt ontroerd of gechoqueerd. Of maakt een eigen verhaal met jouw foto en mijn woorden, misschien wel met een associatie die wij onszelf nooit hadden voorgesteld…

Alles is open voor interpretatie. Heerlijk vind ik dat. Onze kijker en lezer hebben in feite totaal lak aan ons. En wij aan hen. Het lijkt wel kunst.

Eef

Ken vs Action Man

Linda, ik lees je blog en BAM! Daar zat ik weer als 9-jarige in mijn kinderkamertje te spelen met mijn Barbies, een stuk of tien verschillende had ik, maar ZONDER Ken. Die had ik niet, geen idee eigenlijk waarom niet. Diverse vriendinnetjes hadden ‘hem’ wel, soms meerdere, maar ik heb een Ken-loze jeugd gehad. Nog steeds vraag ik me af of ik daardoor een hiaat in mijn ontwikkeling tot vrouw heb opgelopen.
Niet dat ik zo’n fan was – laat staan nu ben – van die gladde gast, maar ja, om een beetje vadertje&moedertje spelen heb je natuurlijk wel een mannelijk karakter nodig in het poppenspel. Misschien dat daar al een basis is gelegd voor mijn ruimdenkendheid op het vlak van seksualiteit, want mijn Barbies hadden het met elkaar ook behoorlijk gezellig in dat poppenbed (dàt had ik namelijk wel)… Ook op het vlak van etniciteit maakten zij geen onderscheid, Barbie verwelkomde zowel Fleur, Cindy, Skipper als mijn donkere merkloze pop tussen haar lakens. Iedereen werd warm opgevangen in manloze tijden. En ach, die Ken, die leek toch altijd meer bezig met zijn uiterlijk dan met Barbie.

En op een dag veranderde alles: ik kreeg via mijn neef een Action man! Wow! Linda, dat was pas een man! Harig, gespierd, in militair tenue (yes, I am a sucker for a man in uniform, maar daarover een andere keer meer) en met zijn eigen helikopter en motor met zijspan! Dat heeft Barbie geweten, kan ik je vertellen! Who needs Ken!? Hallo actie en avontuur! Ook de rest van de dames heeft zich sindsdien prima geamuseerd.

Dus over de Vogue, ik schud je de hand, zowel voor de man als voor de vrouw wat mij betreft. Ik mag dan als klein meisje volop met Barbies hebben gespeeld, ik klom ook voortdurend in bomen en gleed graag met een vuilniszak van een zandhelling in de stromende regen. Die twee uitersten zitten ook nu nog altijd in mij. Ik hou van vrouwelijkheid, glitters, jurken en hoge hakken, maar ik mag graag regelmatig in joggingbroek zonder opschmuck miss Slons spelen.
En dan is het wel zo fijn als een kerel zich daar niet aan ergert, dat hij niet langer bezig is met optutten dan jij. Ik hou van mannen die zich verzorgen en zich met zorg kleden, maar hij moet wel man blijven. Met haar. Bijgeknipt en aangeharkt prima, maar alsjeblieft geen gladde borst. Een kipfilet hoort in de pan, niet in mijn bed.
Ik hou alleen niet van gezichtshaar, dat zeg ik eerlijk. Zo oer hoef ik de man dan ook weer niet. Een ‘drie-dagen-baard’ juich ik van harte toe, maar alles langer dan dat vind ik ronduit slordig. Onappetijtelijk. Laat staan alleen een snor, daar krijg ik werkelijk de kriebels van.
Dus voor mij geen hipster met zijscheiding, snor dan wel baard en bretels. Misschien is dat nog wel minder aantrekkelijk dan die gladde Ken, omdat die tenminste niet doet alsof, want haar of geen haar, beiden vallen wat mij betreft in de categorie Vogue. De categorie over de top gestileerd en daardoor meer pop dan man.

Maar goed, ontkleed en ontleed, ik durf niet te claimen dat ik de man en zijn lijf altijd in hun waarde laat met mijn woorden. Eigenlijk boeit mij dat helemaal niet. Het mannelijk lichaam is voor mij een bron van inspiratie. Een onuitputtelijke muze die ik mij toe-eigen. Als ik schrijf, is hij van mij en van mij alleen.
Wat vind jij, is dat oneerbiedig?

Eef

Hoe kijken mannen naar zichzelf en hun lichaam? (2)

Ja Linda, wij willen de man wèl ontkleden en ontleden. Al zag ik in dat boek ook een paar naakte mannen op de foto. Zij durfden blijkbaar wel. De kwetsbaarheid die zij laten zien, maakt mij echter wat ongemakkelijk. Alsof we als vrouw een man zo niet mogen zien. Alsof hij op dat moment van zijn sokkeltje sukkelt en hij ons niet meer boeit, want niet stoer genoeg. Of niet afstandelijk genoeg.

Het zette me aan het denken dat de enige foto waarbij ik dat niet had, nou net die van de maker en interviewer Stephen Sanders zelf was. Een mooie schaduwrijke foto van een naakte man die zijn hand in zijn kruis houdt. Een enigszins clichématige stoere mannelijke pose, hij lijkt heel zeker van zijn zaak. Zijn lichaam. Hij kijkt recht in de camera met een blik waar menige vrouw knikkende knieën van zal krijgen. Oprecht geil. Niet van die lege porno ogen.

Hij lijkt zich helemaal bloot te geven aan zijn eigen boek. Maar is dat zo? Schept die brutale blik niet juist een comfortabele afstand tussen hem en de kijker/lezer? Zoals een frontale aanval niet ook de beste verdediging is? Seks als machtsmiddel.
Bovendien, en dat is eigenlijk het meest opvallende, kiest hij ook voor mysterie en verhulling. Niet alleen zijn hand zit voor zijn, ongetwijfeld mooie piemel, deze verdwijnt ook in een soort fade-out van schaduw. Er is amper iets te zien, slechts de aanzet van een zachte glooiing die nieuwsgierig maakt en dan niets meer. Geloof me, ik heb er met mijn neus bovenop gehangen, maar er is werkelijk niets te zien.
Beetje jammer. Gemiste kans. Niet zozeer omdat ik graag alles had bekeken, maar vooral om een statement te maken als man. Als maker van een boek over mannen en hun lichaam.

Tja, dan moeten wij maar echt ontkleden en vooral ontleden. Al hoort het hoofd bij het lichaam, al dat (mannelijk) denken maakt ook onvrij. Dat vind ik eigenlijk zo heerlijk aan jouw foto’s Linda, het mannelijk lijf is daarop ontdaan van zijn denken. Ontdaan van zijn identiteit en persoonlijkheid.
Het interesseert mij eerlijk gezegd niet hoe hij kijkt naar zijn eigen lichaam. De man achter het model doet er voor mij niet toe. Ik zie prachtige beelden van een naakt mannenlijf waar ik ongegeneerd naar mag kijken. Waarover ik volkomen vrij kan fantaseren en associëren. Een ont(k)leed lichaam dat ik als puur materiaal mag kneden om er kunstige dingen van te maken. Vrij van normen en ongeschreven regels.

Misschien daardoor wel taboedoorbrekend, wie zal het zeggen. Wat denk jij?

Eef